W Zespole Szkół Sportowych w Ełku sukcesywnie realizujemy kompleksowy program wsparcia w ramach projektu „Uczeń z pasją – rozwój kompetencji kluczowych w Zespole Szkół Sportowych w Ełku” (nr FEWM.06.06-IZ.00-0004/26).
W ostatnim czasie wszystkie grupy projektowe zrealizowały intensywny, 2-godzinny blok intensywnych warsztatów antydyskryminacyjnych. Zajęcia miały na celu kształtowanie postaw opartych na wzajemnym szacunku, budowaniu empatii oraz przeciwdziałaniu wykluczeniu i mowie nienawiści.
Czym zajmowaliśmy się podczas 2-godzinnych warsztatów?
Program spotkań został precyzyjnie dostosowany do wieku oraz potrzeb rozwojowych uczestników, łącząc teorię z praktyką, zadaniami plastycznymi i dyskusją.
Uczniowie analizowali Łańcuch Dyskryminacji oraz strukturę Piramidy Nienawiści Gordona W. Allporta. Wspólnie omawialiśmy, jak niegroźne z pozoru stereotypy i żarty mogą prowadzić do uprzedzeń oraz wykluczenia rówieśników. Młodzież pracowała ze skryptami terminologicznymi, poznając i wyjaśniając pojęcia związane z dyskryminacją. Uczyliśmy się, czym jest konstruktywna reakcja w ramach zasady „Wiem – Widzę – Reaguję” w sytuacjach trudnych oraz w sieci. Młodsi i starsi uczniowie tworzyli autorskie „Mapy Emocji” oraz karty „Dzisiaj czuję...”, ucząc się rozpoznawania i nazywania własnych stanów emocjonalnych. Powstały również poruszające prace plastyczne „Okulary Empatii”, pomagające dostrzec świat i emocje z perspektywy drugiego człowieka. W ramach modułów warsztatowych grupy opracowywały ćwiczenia symulacyjne „Zasady na tej wyspie”, „Mapy Szacunku” oraz „Drzewa Wyjątkowości”. Każdy uczestnik miał okazję wskazać swoje mocne strony oraz przekonać się, jak różnorodność wzbogaca całą klasę.
Ewaluacja postępów – Pre-test i Post-test
Nieodłącznym i kluczowym elementem 2-godzinnego bloku warsztatowego była standaryzowana weryfikacja przyrostu wiedzy i postaw uczestników:
- Pre-test: Na początku zajęć uczniowie wypełnili diagnozę wstępną, co pozwoliło określić ich punkt startowy, posiadane przekonania oraz poziom wiedzy dotyczącej równego traktowania i różnorodności.
- Post-test: Po zakończeniu części warsztatowej uczestnicy przystąpili do badania końcowego, które wykazało wyraźny wzrost świadomości społecznej, znajomości pojęć oraz umiejętności reagowania na przejawy dyskryminacji.
REZULTATY I EFEKTY WARSZTATÓW ANTYDYSKRYMINACYJNYCH
Realizacja 2-godzinnego modułu warsztatowego we wszystkich grupach projektowych przyniosła wymierne i wielopłaszczyznowe efekty zarówno w sferze wiedzy, jak i postaw społeczno-emocjonalnych uczniów.
1. Efekty w sferze wiedzy i kompetencji poznawczych (Analiza Pre-test / Post-test)
Dzięki zastosowaniu standaryzowanych narzędzi badawczych (Pre-test przed zajęciami i Post-test po ich zakończeniu) zaobserwowaliśmy znaczący przyrost wiedzy merytorycznej:
Opanowanie kluczowej terminologii: Uczniowie nabyli i usystematyzowali wiedzę na temat pojęć społecznych, takich jak dyskryminacja, stereotyp, uprzedzenie, mowa nienawiści.
Zrozumienie mechanizmów wykluczenia: Uczestnicy poznali strukturę Piramidy Nienawiści Gordona W. Allporta oraz Łańcuch Dyskryminacji, rozumiejąc, jak uogólnione przekonania mogą prowadzić do nierównego traktowania i przemocy.
Znajomość praw i zasad: Zwiększyła się świadomość uczniów na temat prawa każdego człowieka do równego traktowania, szacunku i ochrony przed cyberprzemocą oraz hejtem.
2. Efekty w sferze postaw i kompetencji społeczno-emocjonalnych
Rozwój empatii i wrażliwości rówieśniczej: Tworzenie prac plastyczno-diagnostycznych „Okulary Empatii” pozwoliło uczniom dostrzec i zrozumieć emocje, trudności oraz perspektywę innych osób (w tym uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi – SPE).
Wzrost samoświadomości i poczucia własnej wartości: Poprzez ćwiczenia „Drzewo Wyjątkowości” oraz „Dzisiaj czuję...” uczniowie zidentyfikowali własne mocne strony, uświadomili sobie swoją unikalność oraz nauczyli się nazywać i akceptować własne stany emocjonalne.
Promowanie aktywnej postawy (Zasada „Wiem – Widzę – Reaguję”): Uczestnicy przełamali barierę obojętności, przechodząc od roli biernego widza do „aktywnego świadka”, który wie, jak bezpiecznie i stanowczo reagować na przejawy wykluczenia i hejtu w szkole oraz w sieci.
3. Efekty w sferze integracji i kultury grupy
Opracowanie grupowych Kodeksów Równego Traktowania: Podczas symulacji „Zasady na tej wyspie” oraz tworzenia „Map Szacunku” grupy wypracowały konkretne reguły współpracy oparte na życzliwości, nieocenianiu po wyglądzie, szczerości i wzajemnej pomocy.
Wzmocnienie spójności i budowanie bezpiecznego środowiska: Uczniowie przekonali się, że różnorodność w zespole (różne style uczenia się, pasje i pochodzenie) jest zasobem i siłą, a nie powodem do podziałów.
Realizacja warsztatów antydyskryminacyjnych w ramach projektu „Uczeń z pasją – rozwój kompetencji kluczowych w Zespole Szkół Sportowych w Ełku” przyniosła niezwykle cenne i długofalowe korzyści dla całej społeczności szkolnej. Zajęcia te stały się kluczowym fundamentem budowania bezpiecznej, przyjaznej i wolnej od uprzedzeń przestrzeni, w której każdy uczeń może rozwijać swój potencjał.
Dzięki wspólnemu spotkaniu i refleksji uczniowie zyskali głębsze zrozumienie mechanizmów społecznych, takich jak stereotypy, uprzedzenia czy powstawanie wykluczenia, co bezpośrednio przełożyło się na wzrost ich wrażliwości i empatii wobec rówieśników. Warsztaty pomogły im w opanowaniu konkretnych narzędzi reagowania na mowę nienawiści oraz hejt, przekształcając biernych obserwatorów w świadomych i aktywnych uczestników życia grupy. Wypracowane wspólnie kodeksy, mapy szacunku oraz zasady współpracy sprawiły, że w klasach wytworzyła się atmosfera zaufania i wzajemnego wsparcia.
Projekt pt. „Uczeń z pasją – rozwój kompetencji kluczowych w Zespole Szkół Sportowych w Ełku” jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Plus (EFS+).